2010 жылдың 23-24 сәуірінде Семей мемлекеттік педагогикалық институтында экологиядан жалпы білім беретін мектептердің, мектеп-гимназияларының, лицейлердің 9,10,11 сынып оқушыларына арналған V мерейтойлық Республикалық олимпиадасы өткізілді.
Олимпиада Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі, «Дарын» Республикалық ғылыми-практикалық орталығы, және педагогикалық білім Халықаралық ғылым академиясы басшылығымен өтті.
Семей мемлекеттік педагогикалық институтында сәтті өткен оқушылардың экологиядан олимпиадасының негізгі мақсаты – туған елінің табиғаты мен оның көпұлтты халқының тағдырына саналы және аяушылық пен қарауға негізделген терең патриоттық сезімді тәрбиелеу және еліміздің гүлденуі мен тұрақты дамуына ықпал ететін оқушылардың ғылыми және әлеуметтік белсенділігін дамыту мен экологиялық білімді насихаттау.
Оқушылардың республикалық олимпиадасы қосымша білім элементі, ал оның талдау қорытындысы - Республика аймақтарындағы экологиялық білім жағдайы мониторингының жағдайы жақсы құрал болып табылады. Сонымен қатар пәндік олимпиада – бұл ғылыми таным мен педагогикалық практиканың әрекеттері жетістіктері үйлесімін табатын орын. Бұл мектеп білімінің мазмұнын қалыптастыру құралы, әлеуметтік тәжірибеге дәл берілген, бұл тұрақты даму аясында құралды, ал олимпиаданы дайындау мен өткізуге қатысуы осындай құралдардың жұмысын қамтамасыз етеді.
Ал, 2004 жылдан бастап жеті олимпиада сәтті өтті: 2004 және 2005 жж. – аймақтық, 2006 ж.- облыстық, 2007-2010 жж. – республикалық. Мынадай динамика көрсетілді: 2007 жылы I Республикалық олимпиадаға 51 оқушы қатысты; 2008 жылы II Республикалық олимпиадаға – 90 оқушылар; 2009 жылы III Республикалық олимпиадаға ұйымдастыру комитеті 150 оқушыны тіркеді, ал 2010 жылы IV Республикалық олимпиадаға жалпы білім беретін мектеп, мектеп – гимназия және лицейлерден Қазақстанның 13 облысынан 9,10,11 сынып бойынша 220 оқушыларды жиналды.
Семей мемлекеттік педагогикалық институтында экологиядан Республикалық олимпиадасының кездейсоқ өткізілуі емес: жоғарғы оқу орынындағы экология және география кафедрасында едәуір ғылыми-педагогикалық потенциал мен үздік материалдық-техникалық база орналасқан.
Кафедраны биология ғылымдарының докторы, экология төңірегіндегі ірі ғалым, химия профессоры, академик, Қазақстанның жоғарғы мектептеріне еңбегі сіңген қызметкер, Мемлекеттік мамандар мен ғалымдар степендиясының лауреаты, ғылым мен техниканың дамуына үлесін қосқан Семей қаласының құрметті азаматы «2007 жылғы танымал әлем ғалымы», мемлекеттік грант иегері «ЖОО ең үздік оқытушысы» (2010) Михаил Семенович Панин басқарады.
Кафедра ішінде педагогикалық білім халықаралық академиясының Экологиялық орталығы, аймақ мектептерінің оқушылары үшін «Экологиялық кіші академия ашылды. Кафедра жоғарғы оқу орындарымен, ғылыми-зерттеу орталық институттарымен, таяу және алыс шетелдермен жұмыс жасайды. Халықаралық және республикалық ғылыми-практикалық конференцияларда жаратылыс ғылыми мәселелер, сонымен қатар, экологиялық білім мен тәрбие беру туралы педагогикалық мәселелер қарастырылады.
Олимпиада қатысушыларына құттықтау сөздерімен ғылыми жұмыстар мен халықаралық қатынастар жөніндегі проректоры, экология және география кафедрасының меңгерушісі, б.ғ.д., профессор Панин М.С., Шығыс-Қазақстан облысының білім басқармасының бастығы Сейсембина Н.У., аймақтық «Дарын» ғылыми – практикалық орталығының мүдірі Касымханова Ж.Е., қалалық маслихаттың депутаты, №11 орта мектептің мүдірі Фесенко Н.А. қатынасты.
Олимпиада 4 турдан тұрды: экологиялық ғылыми жобаларды қорғау және теориялық пен практикалық турлар.
Олимпиада қатысушыларына қазылар алқасының бағалауымен Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігінің дипломдарын беруге шешім қабылдады, ол мектеп бітіуші сынып оқушыларына кез келген Қазақстанның жоғарғы оқу орнындарында «Биология» пәні профилі болып табылатын және кез келген мамандыққа мемлекеттік грант құқығын береді.
1 дәрежелі дипломды Семей қаласының экономикалық лицей оқушысы Ыгиева Диана, 2 дәрежелі дипломды Өскемен қаласындағы Қазақстан-Ресей гимназиясының оқушысы Темірбекова Маржан, Семейдегі экономикалық лицейдің оқушысы Батырханова Зейнель, 3 дәрежелі дипломды Степногорск қаласының (Ақмола обл.) №2 орта мектебінің оқушысы Кенебаева Наурызгуль, Тараз қаласының (Жамбыл обл.) мектеп - интернат оқушысы Игембердиев Адиль және (Алматы обл.) №28 орта мектеп оқушысы Қасымбекова Ақжібек иеленді.
Олимпиада қатысушыларына қойылған бағалар негізінде қазылар алқасы Семей мемлекеттік педагогикалық институтының дипломдарымен марапаттауға шешім қабылдады:
11-ші сынып оқушылары арасында:
1 дәрежелі диплом - Дюсюпова Сара, ММ № 19 ОЖБМ оқушысы, Семей қ. ШҚО (ректордың гранты)
2 дәрежелі диплом - Амренов Данияр, ММ № 12 ОЖБМ оқушысы, Семей қ. ШҚО (ректордың гранты)
2 дәрежелі диплом - Байгабулов Дархан, ММ Маяковский атындағы ОМ оқушысы, Қалбатау ауылы, Жарма ауданы, ШҚО (ректордың гранты)
3 дәрежелі диплом - Ирисбеков Бағдат, Облыстық үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектеп-интернаты оқушысы, Шымкент қ. ОҚО
3 дәрежелі диплом - Мельникова Дарья, Бескольская ОМГ оқушысы, Қызылжар ауданы, СҚО
3 дәрежелі диплом - Ужогова Алена, ММ «Борасинская ОМ-бақшасы» оқушысы, Бесқарағай ауданы, ШҚО
10-ші сынып оқушылары арасында:
1 дәрежелі диплом – Кусаинов Санжар, № 1 мектеп-гимназиясының оқушысы, Щучинск қ. Ақмола облысы
2 дәрежелі диплом – Хван Игорь, М.Х.Дулати атындағы үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған мамандандырылған № 8 гимназия, Шымкент қ. ОҚО
2 дәрежелі диплом – Таланова Алина, ММ № 40 ОЖБМ, Семей қ. ШҚО.
3 дәрежелі диплом – Нургалиева Индира, КОСШИДОД «Дарын» - интеллектуалды даму мектебінің оқушысы, Қарағанды қ. Карағанды облысы
3 дәрежелі диплом – Нұргалиев Мадияр, НИСШХБН оқушысы, Өскемен қ. ШҚО
9-ші сынып оқушылары арасында:
1 дәрежелі диплом – Байкатова Амина, КОСШИДОД «Дарын» - интеллектуалды даму мектебінің оқушысы, Карағанды қ. Карағанды облысы
2 дәрежелі диплом – Безгачев Сергей, НИШФМН оқушысы, Көкшетау қ. Ақмола облысы
2 дәрежелі диплом – Емлс Ансаган-Еркебулан, НИШФМН оқушысы, Көкшетау қ. Ақмола облысы
3 дәрежелі диплом – Нурканова Асемгуль, Тахтабродская ОМ оқушысы, Тахтаброд ауылы, Ғ. Мүсрепов атындағы ауданы, СҚО
3 дәрежелі диплом – Арапбай Аружамал, № 123 Жүргенов атындағы дарынды балалар мектебінің оқушысы, Жалағаш ауданы, Қызылорда облысы
3 дәрежелі диплом – Садырбаева Акбота, КОСШИДОД «Дарын» - интеллектуалды даму мектебінің оқушысы, Карағанды қ.
3 дәрежелі диплом – Советова Гульжан, Горький атындағы ОЖБМ оқушысы, Үржар ауданы, ШҚО
4. Олимпиада қатысушыларына қойылған бағалар негізінде қазылар алқасы Семей мемлекеттік педагогикалық институтының құрмет грамотасымен марапаттауға шешім қабылдады:
номинация «Үздік теориялық дайындығы үшін»:
1. Куатбекова Айгерим, 9 сынып оқушысы, № 7 ОЖБМ, Аягөз қ. ШҚО
2. Ганза Татьяна, 9 сынып оқушысы, Областық балалар биологиялық орталығы, Семей қ. ШҚО
3. Ситнер Лилия, 9 сынып оқушысы, НИШФМН, Көкшетау қ. Ақмола облысы
4. Қарабекова Балнур, 9 сынып оқушысы, ДМБ «Дарын», Қарағанды қ.
5. Абдрахманова Тоғжан, 9 сынып оқушысы, ДМБ «Дарын», Қарағанды қ.
6. Лысенко Ксения, 9 сынып оқушысы, Советская ОМ, Аққайын ауданы, СҚО
7. Ишмухаметова Зарина, 9 сынып оқушысы, ММ «№ 11 ОЖБМ», Семей қ. ШҚО
8. Аршынбек Ербол, 9 сынып оқушысы, лицей, Қаратау қ. Талас ауданы, Жамбыл облысы
9. Каримбаева Меруерт, 9 сынып оқушысы, № 3 мектеп-лицейі, Қызылорда қ.
10. Хұсайнова Гүлжазира, 9 сынып оқушысы, № 1 ЖББОМ, Курчатов қ. ШҚО
11. Советова Гульжан, 9 сынып оқушысы, Горький атындағы ОЖБМ оқушысы, Үржар ауданы, ШҚО
12. Донентаева Айгерим, 10 сынып оқушысы, СШОД «Мұрагер», Карағанды қ.
13. Тохтагулова Аяна, Баймұратов атындағы ОМ, Бесқарағай ауданы, ШҚО
14. Буламбаева Дарина, 11 сынып оқушысы, № 12 ОЖБМ ММ, Семей қ. ШҚО
15. Қабдылқақова Талшын, 11 сынып оқушысы, М.О. Әуэзов атындағы ОМ, Зайсан қ. ШҚО
16. Зағыпарова Айкөркем, 11 сынып оқушысы, Бұлан ОМ, Сырым ауданы, БҚО
17. Болатбекова Арайлым, 11 сынып оқушысы, М.О. Әуезов атындағы ОМ, Зайсан қ. ШҚО
18. Байгабулов Дархан, 11 сынып оқушысы, ММ Маяковский атындағы ОМ оқушысы, Қалбатау ауылы, Жарма ауданы, ШҚО
Номинация «Экологиялық тапсырманы шешу барысында тапқырлығы үшін»:
1. Емлс Ансаган, 9 сынып оқушысы, НИШФМН Көкшетау қ. Ақмола облысы
2. Арапбай Аружамал, 9 сынып оқушысы, № 123 Т. Жүргенов атындағы дарынды балалар мектебі, Жалағаш ауданы, Қызылорда облысы
3. Садырбаева Акбота, 9 сынып оқушысы, КОСШИДОД «Дарын» - интеллектуалды даму мектебі, Қарағанда қ.
4. Щербаков Никита, 9 сынып оқушысы, Архангельская ОМ, Қызылжар ауданы, СҚО
5. Жүнісқожа Жанат, 9 сынып оқушысы, № 15 мектеп-лицейі, Қызылорда қ.
6. Бошанов Алишер, 9 сынып оқушысы, Ш. Айманов атындағы гимназия-мектебі, Баянауыл ауданы, Павлодар облысы
7. Байкатова Амина, 9 сынып оқушысы, КОСШИДОД «Дарын» - интеллектуалды даму мектебі, Қарағанды қ.
8. Мұхамедова Айкөркем, 9 сынып оқушысы, М.Әуезов МГ, Арыс қ. ОҚО
9. Кусаинов Санжар, 10 сынып оқушысы, №1 мектеп-гимназиясы, Щучинск қ. Ақмола облысы
10. Ужогова Алена, 11 сынып оқушысы, ММ «Борасинская ОМ-бақшасы», Бесқарағай ауданы, ШҚО
11. Мельникова Дарья, 11 сынып оқушысы, Бескольская ОМГ, Қызылжар ауданы, СҚО
12. Ирисбеков Бағдат, 11 сынып оқушысы, Облыстық үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектеп-интернаты оқушысы, Шымкент қ. ОҚО
Номинация «Үздік экологиялық жоба үшін»:
1. Таланова Алина, 10 сынып оқушысы, ММ № 40 ОЖБМ, Семей қ. ШҚО
2. Нургалиева Индира, 10 сынып оқушысы, КОСШИДОД «Дарын» - интеллектуалды даму мектебі, Қарағанды қ.
3. Ишмухаметова Зарина, 10 сынып оқушысы, ММ «№ 11 ОЖБМ», Семей қ. ШҚО
4. Жоламанова Айым, 10 сынып оқушысы, Семеновская ОМ, Семеновка ауылы, ШҚО
5. Азимова Малика, 10 сынып оқушысы, Семеновская ОМ, Семеновка ауылы, ШҚО
6. Тулеубеков Айдос, 10 сынып оқушысы, АОУМЦ Көкшетау қ. Ақмола облысы
7. Аршынбек Ербол, 10 сынып оқушысы, лицей, Қаратау қ. Талас ауданы, Жамбыл облысы
8. Досмағанбетова Ақерке, 10 сынып оқушысы, Т. Аманов атындағы № 16 ЖОББМ, Семей қ. ШҚО
9. Алданыш Жұмажан, 10 сынып оқушысы, № 249 мектеп-лицей, Қазалы ауданы, Қызылорда облысы
10. Елагин Павел, 10 сынып оқушысы, ММ № 1 ОМ, Семей қ. ШҚО
Номинация «Өзекті экологиялық жоба»:
1. Куатбекова Айгерим, 9 сынып оқушысы, № 7 ОЖБМ, Аягөз қ., ШҚО
2. Ганза Татьяна, 9 сынып оқушысы, Облыстық балалар биологиялық орталығы, Семей қ. ШҚО
3. Жүнісқожа Жанат, 9 сынып оқушысы, № 15 мектеп-лицейі, Қызылорда қ.
4. Қанай Гаухар, 9 сынып оқушысы, М. Горький атындағы мектеп-гимназиясы, Мақтарал ауданы, ОҚО
5. Баймаганбет Салима, 9 сынып оқушысы, Ақан – Барақ ОМ, Шал ақын ауданы, СҚО
6. Безгачев Сергей, 9 сынып оқушысы, НИШФМН, Көкшетау қ. Ақмола облысы
7. Нурканова Асемгуль, 9 сынып оқушысы, Тахтабродская ОМ, Тахтаброд ауылы, Ғ. Мүсрепов атындағы ауданы, СҚО
8. Әбен Айгерім, 10 сынып оқушысы, № 3 мектеп-лицейі, Қызылорда қ.
9. Дастанова Айдана, 10 сынып оқушысы, № 65 МГ, Шымкент қ. ОҚО
10. Мырзағуатов Ернұр, 10 сынып оқушысы, Ә. Жангелдин атындағы ОМ, Атырау қ.
11. Қапан Айгүл, 10 сынып оқушысы, № 3 мектеп-лицей, Қызылорда қ.
12. Кусаинов Санжар, 10 сынып оқушысы, № 1 мектеп-гимназиясы, Щучинск қ., Ақмола облысы
13. Хван Игорь, 10 сынып оқушысы, № 8 М.Х.Дулати атындағы үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған мамандандырылған № 8 гимназия, Шымкент қ. ОҚО
14. Манапов Нуркен, 10 сынып оқушысы, М.Х.Дулати атындағы үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған мамандандырылған № 8 гимназия, Шымкент қ. ОҚО
Номинация «Креативті ойлау»:
Шүйішбай Перизат, 9 сынып оқушысы, № 15 мектеп-лицейі, Қызылорда қ.
Ибраева Әлия, 9 сынып оқушысы, № 28 ОМ, Қостанай қ.
Карлқызы Армангуль, 9 сынып оқушысы, М.В. Ломоносов атындағы ОМ, Атырау қ.
Болатова Гүлім, 9 сынып оқушысы, № 47 ОМ, Семей қ. ШҚО
Айбергенова Самал, 9 сынып оқушысы, № 39 ОМ, Ақтөбе қ.
Рахметова Ботакөз, 9 сынып оқушысы, № 39 ОМ, Ақтөбе қ.
Тажиева Бибинур, 10 сынып оқушысы, № 6 ОМ, Жамбыл облысы, Тараз қ.
Ким Гүлайна, 10 сынып оқушысы, Бұлан ОМ, Сырым ауданы, БҚО
Әбдеқанов Ерасыл, 10 сынып оқушысы, М. О. Әуезов ат. ОМ, Зайсан қ. ШҚО
Көкенов Бағдат, 10 сынып оқушысы, № 8 қазақ гимназиясы, Жезқазған қ. Қарағанды облысы
Аскандирова Аягөз, 11 сынып оқушысы, «Парасат» МЛ, Қызылжар ауданы, СҚО
Нартбаева Айгерім, 11 сынып оқушысы, № 34 ОМ, Семей қ. ШҚО
Оралканова Мадина, 11 сынып оқушысы, М. Әуезов атындағы ОМ, Зайсан қ. ШҚО
Оспангалиева Аяна, 11 сынып оқушысы, ГСШМФИ, Өскемен қ. ШҚО,
Радостева Виктория, 11 сынып оқушысы, № 7 ОЖБМ мектеп-интернаты, Сарань қ. Карағанды облысы
Гамзина Виктория, 11 сынып оқушысы, Токушинская ОМ, Аққайың ауданы, СҚО
Олимпиада қатысушыларына қойылған бағалар негізінде қазылар алқасы Шығыс Қазақстан облысының «Дарын» ғылыми-практикалық орталығының «Білімге құштарлығы» мақтау қағазымен марапаттауға шешім қабылдады:
1 мақтау қағазы – Бошанов Алишер, 9 сынып оқушысы, Ш. Айманов атындағы мектеп–гимназиясы, Баянауыл ауданы, Павлодар облысы
2 мақтау қағазы – Әлшерова Айнұр, 10 сынып оқушысы, № 3 дарынды балалар мектеп–интернаты, Шардара ауданы, ОҚО
3 мақтау қағазы – Қуат Ануар, 11 сынып оқушысы, № 32 мектеп–гимназиясы, Астана қ.
Олимпиада қатысушыларына қойылған бағалар негізінде қазылар алқасы Семей «Дарын» ғылыми-практикалық орталығының «Білімге құштарлығы» мақтау қағазымен марапаттауға шешім қабылдады:
1 мақтау қағазы – Ипатов Геннадий, 9 сынып оқушысы, № 11 ОМ, Рудный қ. Қостанай облысы
2 мақтау қағазы – Шакибаева Галия, 9 сынып оқушысы, № 15 ОМ, Шахтинск қ. Қарағанды облысы
3 мақтау қағазы – Жорабек Алмат, 9 сынып оқушысы, № 65 ОМ, Шымкент қ. ОҚО
4 мақтау қағазы – Хазиев Тимур, 11 сынып оқушысы, Пушкин атындағы № 41 ОМ, Тараз қ. Жамбыл облысы
5 мақтау қағазы – Шопанова Анжела, 11 сынып оқушысы, № 14 ОМ, г. Рудный қ. Қостанай облысы
Олимпиада қатысушыларына қойылған бағалар негізінде қазылар алқасы «Семей орманы» мемлекеттік табиғи орман резерваты ММ» мақтау қағазы:
1. Биоалуандықтың сақталуына қосқан үлесі үшін - Шартыков Бекмұхамбет, 10 сынып оқушысы, Жарқын ОМ, Семей қ. ШҚО
2. Жолақтық борды сақтауға қосқан үлесі үшін - Жумагалиева Мадина, 11 сынып оқушысы, № 38 мектеп-лицейі, Семей қ. ШҚО
3. Экологиялық танымға қосқан үлесі үшін - Саркенова Назерке, 11 сынып оқушысы, Қыздар гимназиясы, Семей қ. ШҚО
Олимпиада қатысушыларына қойылған бағалар негізінде қазылар алқасы «КЭР және К МООС РК экология Ертіс департаменті» ШҚ филиалы (Семей қ.) мақтау қағазы:
1. Сағындық Ақтолқын, 9 сынып оқушысы, № 39 ОМ, Ақтөбе қ.. Ақтөбе облысы
2. Бугубаева Жулдыз, 9 сынып оқушысы, Облыстық балалар биологиялық орталығы, Семей қ. ШҚО
3. Камалова Гауһар, 10 сынып оқушысы, № 15 мектеп-лицейі, Қызылорда қ.
4. Қыныртаева Әйгерім, 10 сынып оқушысы, № 39 ОМ, Ақтөбе қ.
5. Конртай Куралай, 11 сынып оқушысы, «Экономикалық лицей» ММ, Семей қ. ШҚО
Семей мемлекеттік педагогикалық институтының ректораты атынан 51 түлектерге жоғарғы оқу орнына түсуге шақыру тапсырылды.
Әрбір оқушы және оқытушылары экологиядан республикалық олимпиадасының қатысушысы ретінде сертификат алды, ал ерекшеленген оқушылардың мұғалімдеріне - алғыс хат берілді.
Олимпиада ғылыми-практикалық жұмыстар үшін оқытушылармен қоса оқушыларға жақсы себеп болды. Институт ғалымдарымен, экология және география кафедра оқытушыларымен және Семей қ. мектеп биологтарымен Қазақстанның мектеп оқушыларына экологиялық білім мен тәрбие жұмыстарымен алмасу мақсатында «Экологиядан ғылыми-зерттеу дағдыларын қалыптастыру шығармашылық дамытудағы көпаспектілік бағыт ретінде» атты семинар өткізілді.
Оқушылар мен оқытушыларды жаңаланған экологиялық әдебиеттермен оқу-әдістемелік және ғылыми басылымдармен таныстыруға көрме, сонымен қатар Семей қ. «Дарын» ғылыми-практикалық орталығының көрмесі, Семей қ. облыстық балалар биологиялық орталығының білім бөлімі көрмесі ұйымдастырылды
Олимпиада бағдарламасының мәдени-таныстыру бағдарламасына көрме болды. Семей қ. (Абай музейін, Ф.М. Достоевский, Невзоровых отбасы музейлері «Биологиялық орталығының» тірі табиғат мүйісі) кірді.
Олимпиадаға қатысушылар бойынша халықаралық экологиялық мерекені «Жер күнін» тойлай отырып, Оқушылардың экологиядан Республикалық олимпиадасында, олимпиадалықтар дәстүрлі түрде осымен бесінші рет аллеяда ағаш отырғызды.
Оқушылардың экологиядан Республикалық олимпиадасының қорытындысы нағыз ғылыми мерекеге айналды, Қазақстанның патриотизм сабағы, қатысушыларға арналған қала мектеп оқушыларының, студенттердің, магистранттардың және институт оқытушыларының ұйымдастыруымен концерт өткізілді.
