Қосымша 5

 

Шығыс Қазақстан облысының Ұлттық Мектеп

Спорт лигасы жарыстарының өткізілу шарттары,

2021-2022 оқу жылы

 

ВОЛЕЙБОЛ (ҰЛДАР, ҚЫЗДАР)

 

Командалық жарыс ұлдар мен қыздар арасында өткізіледі.

Команда құрамы - 12 ойыншы, 2 жаттықтырушы-өкіл.

Жарыстар көлемі кемінде 24 х 12 м спорт залдарында өткізіледі;

Жарыстарды өткізуге арналған тордың биіктігі - 243 см., (ұлдар), 221 см., (қыздар).

Волейбол бойынша жарыстар осы жас топтарына сәйкес келетін волейболдың халықаралық ережелері бойынша өткізіледі.

Барлық ойындар Халықаралық волейбол ережелеріне сәйкес өткізіледі. Жеңіс үшін ұпай саны 2:0 – 3 ұпай, 2:1 – 2 ұпай, 0:2 – 0 ұпай, 1: 2-1 ұпай.

Ойын 3 партиядан тұрады 2 партиядан 25 ұпайға дейін, 1:1, 3 партиядан 15 ұпайға дейін.

Екі немесе одан да көп командалардың ұпайлары тең болған жағдайда, орындар:

- барлық кездесулердегі доптардың ара қатынасы;

- барлық кездесулердегі партиялардың қатынасы;

- олардың арасындағы кездесулердегі жеңістер саны;

- олардың арасындағы кездесулердегі партиялардың ара қатынасы;

- олардың арасындағы кездесулердегі доптардың ара қатынасы.

Екі ойынға қатыспаған команда ойыннан шектетіледі.

Егер командалардың бірінің волейболшыларының тәртіпсіз мінез-құлқына байланысты ойын тоқтатылса, онда кінәлі командаға жеңіліс есептеледі 0:3 (0:25, 0:25, 0:25).

Егер ойын екі команданың кінәсінен аяқталмаса, онда жеңіліс осы командалардың әрқайсысына есептеледі, яғни командалар екі командаға да бір-бір ұпай мен екі командаға партиядағы есеп алады 0:3 (0:25, 0:25, 0:25).

Ойынға қатыспаған, шектетілген немесе дұрыс ресімделмеген ойыншы қатысқаны үшін командаға жеңіліс есептеледі 0:3 (0:25, 0:25,0:25).

Жарыстың жүргізілу жүйесі қатысушы команда санына байланысты анықталады. Егер жарысқа 6 командаға дейін қатысушылар болса командалар айналма жүйесі бойынша ойнатылады, 7 және 8 команда қатысса 2 топқа бөліну арқылы ойнатылады, 9 дан 12 –ге дейін командалар қатысса үш топқа, 13-тен 17-ге дейін команда қатысса жеребе арқылы 4 топқа бөлінеді.

Қосалқы ойыншылар орындығында тек қана команда мүшелеріне орналсуға болады. Әр команда Ережеге сәйкес кем дегенде 2 әр-түрлі түстегі киім формасы болуы қажет. Қатысушының номері міндетті түрде кеуде тұсында жазылуы қажет.

Жарыстар FIVB қолданыстағы халықаралық ережелері бойынша өткізіледі.

 

 

 

 

БАСКЕТБОЛ (ҰЛДАР, ҚЫЗДАР)

 

Команда 12 адам, 7 адам қосалқы, 5 ойыншы, 2 жаттықтырушы-өкіл.

Сақинаның биіктігі – 305 см.

Алаңның көлемі 28*15 м.

Жарыс жүйесі командалар санына байланысты. Егер 6 командаға дейін болса, қатысушылар шеңберлік жүйеде ойнайды, 7-ден 8-ге дейін командалар екі топшаға,
9-дан 12-ге дейін үш топшаға, 13-тен 17-ге дейін командалар жеребе тастау бойынша төрт топшаға бөлінеді.

Төрешілік ФИБА баскетболының ресми ережелерінің регламентіне сәйкес жүзеге асырылады.

Жеңіс үшін команда 2 ұпай алады, жеңіліс үшін 1 ұпай, келмегені үшін 0 ұпай,
2 және одан да көп командаларда ұпайлар тең болған жағдайда, орындар жеке кездесулер немесе соғылған және өткізілген доптардың айырмашылығы бойынша бөлінеді.

Ойынға қатысуға рұқсат беру ережелерін бұзған ойыншы немесе ойыннан шектелген ойыншы қатысқаны үшін командаға техникалық жеңіліс
(0 ұпай) саналады.

Екі ойынға қатыспаған команда ойыннан шектетіледі.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ФУТБОЛ (ҰЛДАР, ҚЫЗДАР)

 

Командалықжарыстарұлдар, қыздаркомандаларыарасындаөткізіледі.

Команда құрамы – 17 адам, 15 ойыншы.1 жаттықтырушы, 1 өкіл.

Ойын ұзақтығы:  

 

Ойыншылардыңжасы	Таймдар саны	Таймныңұзақтығы	Үлкенүзілістіңұзақтығы
7-8 сынып	2	25 минут	10 минут

 

Барлық ойындар FIFA халықаралық футбол ережелеріне сәйкес өткізіледі.

Жарыс жүйесі командалар санына байланысты. Егер 6 командаға дейін болса, қатысушылар шеңберлік жүйеде ойнайды, 7-ден 8-ге дейін командалар екі топшаға, 9-дан 12-ге дейін үш топшаға, 13-тен 17-ге дейін командалар жеребий тастау бойынша төрт топшаға бөлінеді.

Матч барысында ауыстыру саны 5, кері ауыстыруға рұқсат етіледі.

7-8 сыныптар үшін 8х8 форматы (7 негізгі ойыншы + 1 қақпашы) лиганың үшінші (3) кезеңі үшін.

Матчтың бірінші (1), екінші (2) кезеңдері 5*5 форматтағы жабық спорттық алаңда өтуіне кеңес беріледі (4 негізгі ойыншы + 1 қақпашы).

7-8 сынып оқушылары арасында 8х8 форматындағы үшінші (3) және төртінші (4) кезеңдердің матчтарын тіктөртбұрыш нысанындағы футбол алаңдарында өткізу ұсынылады. Ұзындығы: 50 м кем емес, 80 м артық емес, ені: 30 м кем емес, 45 м артық емес.

Матч барысында ауыстыру саны шектелмеген. Ауыстырылған ойыншы басқа ойыншыны ауыстырып, алаңға оралуы мүмкін. Айып алаңдары футбол алаңына қосымша, көлемі әр штангадан бұрыштық жалауларға қарай 12 метр және алаңдағы қақпа сызығынан 12 метр етіп салынады. Пенальтиден өту нүктесі қақпа сызығынан 9 метр қашықтықта салынады.

Футбол ойынының ережелеріне сәйкес ойыншылар матчтарда қалқанменжүру міндетті.

Доп ойында немесе ойында болмаған кезде орын алатын ауыстырулар ойын ережелеріне сәйкес орындалады.

Футбол алаңы-ұзындығы: 25-42 м, ені: 15-25 м.Қақпаның биіктігі 2 м, тіректер арасындағы қашықтық 3 м, доптың мөлшері 4.

Айып добы ойыншы доп ойнаған кезде келесі алты бұзушылықтың кез-келгенін жасайтын командаға тағайындалады, ал төреші әсер ету сипаты ұқыпсыз (бұзу) , байқаусыз (абайсызда) немесе шамадан тыс күшті қолданама, жоқ па, соны ескеруі керек:

- қарсыласты аяқпен ұру немесе аяқпен ұруға тырысқанда;

- қарсыласты құлату немесе құлатуға тырысқанда

- қарсыласқа секірсе;

- қарсыласқа, тіпті иықпен шабуыл жасаса;

- қарсыласты ұру немесе ұруға тырысқанда;

Айып добы ойыншы келесі бұзушылықтардың кез-келгенін жасайтын командаға да тағайындалады:

- қарсыласты ұстағанда;

- қарсыласқа түкіргенде;

- қақпашы абайсызда, ұқыпсыз немесе шамадан тыс күшпен ойнамаған жағдайда, өзінің айып алаңында қақпашыны қоспағанда, допты ойнап немесе қарсылас ойнауға тырысқанда (сырғанау) доп ойнауға тырысқанда;

- өз айып алаңында қақпашы, допты қолмен қасақана ойнағанда;

- Айып добы бұзушылық орын алған жерде орындалады. Жоғарыда аталған барлық бұзушылықтар жинақталған бұзушылық болып табылады.

Турнирдің барлық кезеңдеріндегі жеңімпаздар кезеңнің барлық матчтарында жиналған ұпайлар жиынтығы бойынша анықталады. Матчтағы жеңіс үшін – 3 ұпай, тең ойын үшін – 1 ұпай, жеңіліс үшін – 0 ұпай. Екі және одан да көп командалардың ұпайлары тең болған жағдайда, орындар келесідей анықталады:

- барлық матчтарда ең көп жеңіс саны бойынша.

- өзара ойын нәтижелері бойынша.

- барлық матчтарда соғылған және өткізіп алған доптардың үздік айырмашылығы бойынша.

- барлық матчтарда ең көп гол соққан.

- матчтардың хаттамаларына енгізілген бұзушылықтардың ең аз саны бойынша.

Лигаға келген ойыншылардың мінез-құлқына жаттықтырушылар мен команда өкілдері жауап береді.

Бұл жағдайда командаға кінәлі ойынның бұзылуына әкеліп соқтырған ойын командаларының тәртіпсіз әрекеті жағдайында Лиганың төрешілер алқасының шешімімен 0-3 есебімен жеңіліс, ал қарсылас командаға 3-0 есебімен жеңіс есептеледі.

Матчқа дәлелсіз себеппен келмеген командаға Лиганың төрешілер алқасының шешімімен 0-3 есебімен жеңіліс, ал қарсылас командаға 3-0 есебімен жеңіс есептеледі. Матчқа дәлелсіз себеппен қайта келмеген жағдайда, команда Лиганың төрешілер алқасының шешімімен лигаға қатысушылар құрамынан шығарылады. Егер лигадан шығарылған команда матчтардың жартысынан азын өткізсе, онда оның нәтижелері жойылады. Егер ол жарты немесе одан да көп матч өткізсе, бұл командаға қалған матчтардағы жеңілістер 0-3 есебімен есептеледі, ал қарсылас командаларға 3-0 есебімен жеңіс беріледі.

Белгіленген тәртіппен ресімделмеген немесе дисквалификацияланған футболшының матчқа қатысқаны үшін командаға Лиганың төрешілер алқасының шешімімен 0-3 есебімен жеңіліс есептеледі, ал қарсылас командаға 3-0 есебімен жеңіс беріледі.

Лига ішінде екі ескерту алған ойыншы автоматты түрде (шешім шығармай) келесі бір ойынға шеттетіледі.

Алаңнан шығарылған ойыншы келесі бір ойынды автоматты түрде өткізіп жібереді.

Ойын формасы біртүсті гаммада болуы қажет. Егер бір қатысушы команда әр-түрлі түстегі формамен жабдықталған болса ойыншыларға бір түсті жейделер беріледі. Егер екі команда да бір түсті формада болса онда команда капитандары арасында жеребе арқылы жейде киетін команда анықталады.

Ойынға спорттық формасы жоқ, темір табанды бутсы киген ойыншылар қатыстырылмайды.

 

 

 

 

ТОҒЫЗҚҰМАЛАҚ (ҰЛДАР, ҚЫЗДАР)

 

Ақтық кезеңдер әр жас тобында мынандай тәртіппен жеке өткізіледі:

 

Спорт түрі	Команда құрамы
	Жас ерекшеліктері	ұлдар	қыздар	өкілдер
Тоғызқұмалақ	5-6 сынып	2	2	1
	7-8 сынып	2	2	1
	9-11 сынып	2	2	1

 

Тоғызқұмалақтан барлық ойын Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитеті бекіткен «Тоғызқұмалақ қағидасы мен ережесіне» сәйкес өткізіледі.

- Қыздар ұлдардың орнына қатысуы мүмкін;

- Әр жаңа кезеңде команда құрамындағы ойыншыларды, сол мектеп оқушыларымен ауыстыруға болады (бір кезеңде 2 ауысымнан артық емес).

Финал 7 немесе 9 турдан тұратын швейцариалық жүйе арқылы өтеді. Әр ойыншыға 30 минуттан, бір партияға 60 минут беріледі.

Команданың әр жеңісі үшін 2 ұпай, тең ойын үшін 1 ұпай, жеңіліс үшін 0 ұпай беріледі. Бір немесе бірнеше командалардың ұпай саны тең болған жағдайда келесі қосымша көрсеткіштер бойынша жеңімпаздар анықталады:

Командалық сынақта:

1. Ұпайлар саны;

2. жеке кездесу;

3. ұлдардың 1 – тақтасының жеке кездесуінің ұтыс нәтижесі;

4. қыздардың 1 – тақтасының жеке кездесуінің ұтыс нәтижесі;

5. ұлдардың 2 – тақтасының жеке кездесуінің ұтыс нәтижесі;

6. қосымша «Шапшаң ойын»

7. жеребе

ҮСТЕЛ ТЕННИСІ (ҰЛДАР, ҚЫЗДАР)

 

Лигаға жалпы білім беретін мектептердің, облыстық білім беру мекемелерінің құрама сыныптары екі жас топтары бойынша қатысады:

 

Біріншіжастобы	ұлдар5-6 сынып қыздар5-6 сынып
Екінші жастобы	ұлдар7-8 сынып қыздар7-8 сынып

 

Барлық ойындар Федерация бекіткен үстел теннисі ережелеріне сәйкес өткізіледі.

Жарыстарды өткізу жүйесі:

Лига тек 5 жеке кездесудің көпшілігінде (матчта үш жеңіске дейін) командалық жүйе жарысы ретінде өткізіледі.

Команда 3 немесе 4 ойыншыдан тұруы керек (2 ұл, 1 қыз және бір қосалқы ойыншы (қыз);

Матчқа 3 ойыншы қатыса алады, әр ойыншы 2 кездесуден артық емес қатысады.

Кездесулер тәртібі:

1. А – Х

2. В – Y

3. C– Z(қыздарарасындағыойын)

4. А – Y

5. B – X

Спортшылар мен команда басшыларының қарсыластар командасына немесе жанкүйерлерге адамның ар-намысы мен қадір-қасиетін қорлайтын, шабуыл жасайтын, сондай-ақ спирттік ішімдіктерді (жарысқа дейін, кейін немесе кезінде) ішетін нормативтік емес лексика түріндегі тәртіптік теріс қылықтары лиганың бас төрешісі жарыс хаттамасында көрсетілуі тиіс.

Мұндай инциденттер жөніндегі шешімдерді қарау және шығару бас судьяның, Бас хатшының, кездесу судьяларының, инцидентке қатысушылар командалары өкілдерінің және қақтығыс кінәлілерінің (кінәлілерінің) қатысуымен жүргізіледі.

Мұндай бұзушылықтар үшін команда келесі жазаларға ұшырауы мүмкін:

- жасалған іс-әрекеттерге қатысатын команданың ойыншысын (ойыншыларын) дисквалификациялау;

- команда басшылығынан шеттетумен және жарыс өтетін жерден шеттетумен жасалған іс-әрекеттерге қатысы бар команда жетекшісін шеттету.

- команданы дисквалификациялау;

- білім беру ұйымының басшылығына білім алушының (білім алушылардың) немесе команда өкілінің жасаған іс-әрекеттері туралы жазбаша хабарлама.

7.3-т. бұзу. команда өкілдерін әкімшілік жауапкершілікке тартуға әкеп соғады.

Наразылықтар

Наразылықты тек команданың өкілі (өтінімде көрсетілген) жазбаша түрде жарыстың бас төрешісіне Ереженің нақты тармағын бұзуға жарыс аяқталғаннан кейін 30 минут ішінде немесе жарыс өткізу барысында наразылық берілетін команданың өкілін ескертіп, 1 жұмыс күні ішінде дәлелдемелер ұсына отырып, береді.

Наразылықтар қарауға қабылданбайды:

- уақтылыберілмеген;

- матч хаттамасындатіркелмеген;

- судьялықтыңсапасынанаразылықтар;

- жарыснәтижелерібекітілгенненкейін.

Наразылықберілген Команда құжаттардытексеругежәрдемдесугеміндеттенеді.

Наразылықты МТК ұсынылған дәлелдемелерден кейін 1 жұмыс күні ішінде қарауға тиіс. Қарауқорытындысыбойыншанаразылықбойыншашешімшығарылады.

Наразылықтыңзаңдылығытуралышешімдіжарыстың бас судьясықабылдайды.

Наразылықтың мазмұнында оны беруге негіз болған себептер көрсетілуге, сондай-ақ ережелердің бұзылуына байланысты мән-жайлар егжей-тегжейлі баяндалуға тиіс.

Хаттамада уақтылы берілмеген және тіркелмеген наразылықтар қарауға қабылданбайды.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

АСЫҚ АТУ (ҰЛДАР)

 

Спорт түрі	Команда құрамы
Асық ату	Жас ерекшеліктері	ұлдар	Төрешілер-өкіл
	5-6 сынып	5	1
	7-8 сынып	5	1
	9-11 сынып	5	1

Асық ату, бес асық Қазақстан Республикасы федерациясының ережелеріне сәйкес өткізіледі.

Ойындардағы жеңімпазды анықтау 3 кезеңнен 2 жеңіске дейін өткізіледі.Команда құрамы 5 ойыншы. Әр кезең-15 минут. Қажет болса,блиц форматында жеңімпазды анықтау үшін екі минут овертайм өтеді.

Ойын жүйесі:

А) «Жүлдегерлерді анықтау» жүйесі: 1 және 2 нөмірдегі ойыншылар бірінші жұпты, 3 және 4 нөмірдегі ойыншылар екінші жұпты құрайды, 5 нөмір жеке форматта ойнайды, жұпта жеңіске жеткен адамға 2 ұпай беріледі, бір кездесуде 1 ұпай есептеледі, сондықтан қатысушылардың жұптары берілген өтінімге сәйкес нөмірлеу арқылы анықталады.

1) жинаған ұпай сомасы бойынша;

2) Егер 2 командада бірдей ұпай саны болса, онда жеке кездесудің нәтижесі бойынша;

3) Егер 3 және одан да көп командалардың ұпай саны бірдей болса, онда кезеңдердің ең жақсы айырмашылығы бойынша;

4) Егер кезеңдердің айырмашылығы бірдей болса, онда бірінші жұптың нәтижесі бойынша.

Б) Жеңген ойындардың жеңімпазын келесі форматта анықтау:

5-0         4-1             3-2            0-5           1-4          2-3

 2              2                2               0               0             0            

(Асық ату) ойын алаңының көлемі

 

 

 

 

 

БЕС АСЫҚ (ҚЫЗДАР)

 

Спорт түрі	Команда құрамы
Бес асық	Жас ерекшеліктері	қыздар	Төрешілер-өкіл
	5-6 сынып	5	1
	7-8 сынып	5	1
	9-11 сынып	5	1

Әр командада 5 спортшы бар.Бірінші нөмірлер бірінші нөмірлермен ойнайды және т. б. Кездесудің ұзақтығы-15 минут, спортшылар 12 жаттығу жасайды, ал 13 жаттығу-ұпайлар жиынтығы.

5-6 сынып – 100 ұпай

7-8 сынып – 120 ұпай

9-11 сынып – 150 ұпай

А) Топтардағы жеңімпаздарды анықтау

1) жинаған ұпай сомасы бойынша;

2) Егер 2 командада бірдей ұпай саны болса, онда жеке кездесудің нәтижесі бойынша;

3) Егер 3 және одан да көп командалардың ұпай саны бірдей болса, онда кезеңдердің ең жақсы айырмашылығы бойынша;

4) Егер кезеңдердің айырмашылығы бірдей болса, онда бірінші жұптың нәтижесі бойынша.

Б) Жеңген ойындардың жеңімпазын келесі форматта анықтау:

5-0         4-1             3-2            0-5           1-4          2-3

 2              2                2               0               0             0            

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ЖЕҢІЛАТЛЕТИКАЛЫҚ КРОСС (ҰЛДАР, ҚЫЗДАР)

 

Спорт түрі	Команда құрамы
	Жас ерекшеліктері	Ұлдар	қыздар	Төрешілер-өкіл
Жеңілатлетикалық кросс	5-6 сынып	3	3	2
	7-8 сынып	3	3	2
	9-11 сынып	4	4	2

         Жарыс командалық. Командалар құрамы жалпы ережеге сәйкес спортшылар қатарынан құрылады.

 

Жас топтары	Қашықтық
	1 күн
	Ұлдар	Қыздар
5-6 сынып(ұ., қ.)	500 м	500 м
7-8 сынып (ұ., қ.)	1000 м	1000 м
9-11 сынып (ұ., қ.)	2000 м	2000 м

 

Алған орындар уақыттың ең аз сомасы бойынша анықталады, толық емес команда құрамасының нәтижесі толық құрама командалардан кейін жалпыкомандалық есепті шығарған кезінде ескеріледі.