1.1. Осы ереже Қазақстан Тәуелсіздігінің 30 жылдығына арналған «Өлкетану сағаты: кіші Отанымыздың үлкен ашылуы» атты қашықтықтан өткізілетін облыстық интернет-байқауының өткізу тәртібін, ұйымдастырушылық қамтамасыз етуді, мақсаттары мен міндеттерін және жеңімпаздары мен жүлдегерлерінің қатысуын анықтайды (бұдан әрі – Байқау).

1.2. Ұйымдастырушылар Шығыс Қазақстан облысы білім басқармасының «Дарындылық пен қосымша білім беруді дамытудың Шығыс Қазақстан ғылыми-әдістемелік «Дарын» орталығы» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны (бұдан әрі – ДпҚББД ШҚ ҒӘ «Дарын» орталығы).

1.3. Байқаудың мақсаты: оқушыларды өлкетану және экологиялық білімге, ғылыми-зерттеу және табиғатты қорғау іс-шараларына, туған жерінің тарихи, мәдени және рухани мұраларына, кіші отанын сүюге баулу.

1.4. Байқаудың міндеттері:

- өлкетану, экология, ресурс үнемдеу, табиғи және жасанды құрылған экожүйелерді қорғау және сақтауға қызығушылық танытатын білім алушыларды анықтау және қолдау;

- ғылыми-зерттеу құзыреттілігін, өзін-өзі ұйымдастыру және өз білімін қалыптастыру;

- оқушылардың шығармашылық әлеуетін дамыту;

- олардың кәсіби бағдарлануына ықпал ететін экологиялық проблемаларды шешуге практикалық қатысуға білім алушыларды тарту үшін жағдайлар жасау;

- өскелең ұрпақтың кіші отанға деген сүйіспеншілігін қалыптастыру, патриоттық сезімдерін және азаматтық жауапкершілікіктерін дамыту.

Байқауды өткізудің жұмыс тілдері қазақ және орыс тілдері болып табылады.

2. Байқаудың ұйымдастыру комитеті

2.1 Байқауды ұйымдастыру және өткізу үшін байқаудың ұйымдастыру комитеті (бұдан әрі – Ұйымдастыру комитеті) құрылады.

Ұйымдастыру комитеті:

- Байқауды дайындау мен өткізуге тікелей басшылықты жүзеге асырады;

- Байқауға қатысу үшін өтінімдер мен қажетті материалдарды қабылдайды;

- Байқауды өткізу кезінде конкурстар мен жарыстардың қазылар алқасының құрамын қалыптастырады және бекітеді;

- Іс-шаралар түрлерін, оларды өткізу түрін анықтайды;

- Байқаудың қорытындысын талдайды және жалпылайды;

- Байқаудың дайындалу, өткізу барысы мен нәтижелерін БАҚ-та жария етуді қамтамасыз етеді.

3. Байқауды ұйымдастыру мерзімі мен тәртібі

3.1. Байқау үш кезеңде өткізіледі:

Бірінші кезең (іріктеу) – мектепішілік байқау (2021 жылғы 3 ақпанға дейін).

Екінші кезең (іріктеу) – аудандық, қалалық байқау (2021 жылғы 10 ақпанға дейін).

Үшінші кезең – облыстық байқау (2021 жылғы 23-24 ақпан).

3.2. Байқаудың бірінші (іріктеу) және екінші (іріктеу) кезеңдерін өткізу мерзімдері аудандық (қалалық) білім бөлімдері басшыларының, білім беру ұйымдары директорларының бұйрықтарымен айқындалады.

3.3. Қалалардың, аудандардың білім бөлімдері басшыларының және облыстық білім беру ұйымдары директорларының қолы қойылған облыстық байқауға қатысу үшін өтінімдер, сондай-ақ қатысушылардың байқау жұмыстары (Қосымша № 1) 2021 жылғы 15 ақпанға дейін Өскемен қаласы, Абай көшесі, 21, ДпҚББД ШҚ ҒӘ «Дарын» орталығының мекенжайы, 8 (7232) 75-15-53 телефоны, turismvko@mail.ru е-mail бойынша қабылданады.

3.4. Өтінімге қоса беріледі:

1) байқаудың іріктеу кезеңдері жеңімпаздарының және жетекшілердің байқауға қатысуы туралы білім бөлімдері басшыларының, облыстық білім беру ұйымдары директорларының бұйрығының көшірмесі;

2) қатысушылар мен жетекшілердің жеке басын куәландыратын құжаттардың көшірмелері.

3.5. Көрсетілген мерзімнен кеш түскен өтінімдер мен байқау жұмыстары, сондай-ақ оларға қойылатын талаптар бұзылғанда, қарауға қабылданбайды.

3.6. Байқауға қатысушы немесе қатысушылар дайындаған жобалар қатыса алады (құрамында 2 адамнан артық емес). Әр өтініш беруші бір ғана өтініш бере алады. Екі және одан да көп өтінімде бір ізденушінің тең авторлығына жол берілмейді.

3.7. Байқауға ұсынылған жұмыстар қайтарылмайды. Байқауды ұйымдастырушылар байқау материалдарын БАҚ-та авторын көрсете отырып жариялауға құқылы.

4. Байқауға қатысушылар

4.1. Байқауға іріктеу сайыстарының жеңімпаздары мен жүлдегерлері – мектептен тыс қосымша білім беру ұйымдарының, облыстың жалпы білім беретін мектептерінің білім алушылары қатысады.

4.2. Команда құрамы қала/ауданнан-10 адамға дейін.

4.3. Қатысушылардың жасы: 7-9 сынып оқушылары.

5. Байқауды ұйымдастыру тәртібі және өткізу шарттары

5.1. Байқау келесі номинациялар бойынша өткізіледі:

5.1.1. «Тәуелсіздік және тарих» номинациясы – ақпараттық жобалар байқауы.

Қатысушылар ақпарат алудың (әдебиет, кітапхана қоры, БАҚ, деректер қоры), оны өңдеудің (талдау, қорыту, белгілі фактілермен салыстыру, дәлелді қорытындылар) және презентациялардың (баяндама, сұхбат, талдамалық мақала, сюжет, деректі материал, көрнекі өнім, фоторепортаж, бейнематериал, интернет желісінде немесе жергілікті желілерде жариялау) әртүрлі әдістерін зерделейді және пайдаланады.

Ақпараттық жоба өзектілік, жоғары ақпараттылық, интерактивтілік, мультимедиялық сияқты қасиеттермен ерекшеленуі керек.

5.1.2. «Өлкетану атласы: Менің туған өлкем» номинациясы – туған өлкемді зерттеу, өлкетану материалын табиғи компоненттердің, аудан тұрғындарының және т.б. қысқаша сипаттамасы мен суреттері бар карта схемасында[1] жинақтау және жүйелеу.

Жобаның тақырыбына, тұжырымдамаға және картосхеманың мазмұнына байланысты: геологиялық құрылымды, рельефті және жердің пайдалы қазбаларын; климаттық жағдайларды; гидрологиялық жағдайларды; топырақ жамылғысын; өсімдіктерді; жануарлар дүниесін зерттеу мен қорғауды талап ететін жергілікті табиғи көрікті жерлер мен табиғат ескерткіштерін; әлеуметтік маңызы бар объектілерді; тарих және мәдениет ескерткіштерін және т.б. қамтуы мүмкін.

Объектілердің карта схемасында, олардың сандық және сапалық сипаттамаларын, өзара байланысын, уақыт өте келе орын ауыстыруы мен өзгеруін бейнелеу үшін әртүрлі картографиялық белгілер қолданылады: белгішелер, сызықтық қозғалыс белгілері, изоляциялар, ареалдар, сапалық фон, нүктелік әдіс және т.б. карта масштабында көрсетілмеген объектілердің орналасу орны белгішелік әдіспен бейнеленген, мысалы, елді мекендер.

Картосхеманы жасау үшін картографиялық негіз-ауданның схемалық жоспарынан көшірме жасау немесе осы көшірмені басқа карталарға «байланыстыру» арқылы ауданның негізі-конкур (шекарасын) құру жасалады. Әрі қарай картографиялық модельдеу жүргізіледі.

Бұл немесе басқа бөлікті схемалық және визуалды түрде шығаратын бейнелі-иконикалық модельдер жасалады. Модельдеу картографиялық жалпылаумен жалғасады[2] - бұл карта схемасындағы негізгі, маңызды және мақсатты жалпылауды карта схемасының мақсатына сәйкес таңдау. Әрі қарай белгілердің көмегімен тұтас картографиялық кескін жасалады. Карта схемасының маңызды элементі-оның аңызы, яғни карта схемасында қолданылатын символдар мен түсініктемелер жүйесі.

Карта схемасы графикалық (қағазға сызу) немесе сандық форматта (мультимедиа мен компьютерде ойнату) ұсынылуы мүмкін.

5.1.3. «Ұлы Дала Рухы» номинациясы – өз қолдарымен жасалған бұйымдардың шығармашылық байқауы: табиғи материалдан жасалған бұйым (саздан жасалған бұйым-ұсақ пластик, рельеф, горельеф, пласт, плакетка, медаль, қыш ісі, тал шыбығы мен жүзім бұтағы, қарағай тамыры, шөп, қайың қабығы, жоңқа), «ою» және «бояу» (ағаш, мата, шыны, металл бойынша), кестелеу, шілтерлі тоқу, тоқыма, құрақ пластика, ленталармен кестелеу, гильоширлеу, бисер (панель, суреттер), моншақ (әйелдер әшекейлері), қуыршақ, ойыншық және т.б.

«Ұлы Дала Рухы» номинациясы бойынша жұмысты рәсімдеуге қойылатын талаптар: байқауға автормен бірге бұйымның фотосуреті жолданады (7 данадан кем емес: 4 фото – дайындау процесінде, 3 фото – дайын жұмыс), әр түрлі бұрыштарда орындалған, сондай-ақ бұйымның сипаттамасы қоса беріледі: қандай материалдан жасалған, қосалқы материалдардың қандай түрлері пайдаланылған және оның қолайлылығы.

5.2. Барлық номинациялар бойынша байқау жұмыстарын бағалау критерийлері:

- Байқаудың тақырыбы мен номинацияларын ашудың толықтығы;

- Мағыналық және композициялық тұтастық;

- Ұсынылған тақырыптың жаңалығы мен өзектілігі. Мақсаттар мен міндеттерді қою;

- Қойылған мақсатқа жету әдістерін қолданудың тиімділігі;

- Шығармашылық тәсіл. Ерекшелігі;

- Мазмұн сапасы;

- Жұмыстың іздестіру-зерттеу сипаты;

- Материалдардың көркемдік және техникалық сапасы;

- Жұмысты рәсімдеу.

Басқа біреудің материалын пайдалануға қатаң тыйым салынады. Байқау жұмыстары бұрын жарияланбаған болуы тиіс.

5.3. Барлық номинациялар бойынша байқау жұмыстарының титулдық парағында мыналар көрсетіледі:

- облыс, аудан (қала), ауыл;

- білім беру ұйымының атауы;

- атауы: байқау, номинация және байқау жұмысы;

- автордың аты-жөні; қатысушының жасы, сыныбы;

- e-mail, байланыс деректері;

- жетекшінің тегі, аты, әкесінің аты, жетекшінің лауазымы және жұмыс орны.

6. Байқау қорытындысын шығару және қатысушыларды марапаттау

6.1. Байқау жеңімпаздары номинациялар бойынша І, ІІ, ІІІ дәрежелі дипломдармен (жетекшілерін көрсете отырып) марапатталады. Қалған қатысушыларға қатысқаны туралы сертификаттар беріледі.

6.2. Жеңімпаздарды қазылар алқасы анықтайды. Қазылар алқасының құрамына тарихшылар, географтар, экологтар, филологтар, журналистер, қосымша білім беру педагогтары кіреді.

6.3. Байқау қорытындысы 2021 жылғы 25 ақпанда ДпҚББД ШҚ ҒӘ «Дарын»: https://www.shygysdaryn.kz/сайтында жарияланады.

Анықтама телефоны: 8(7232) 75-15-53.

7. Конкурсты қаржыландыру

7.1. Конкурсты қаржыландыруды бекітілген сметаға сәйкес ДпҚББД ШҚ ҒӘ «Дарын» орталығы жүзеге асырады.

Қосымша № 1